Мүгедектігі бар тұлғалармен жұмыстар ұйымдастыру ерекшелектері

Мүмкiндiктерi шектеулi адамдарды қорғау бiздiң мемлекетiмiздiң әлеуметтiк саясатының басым бағыттарының бiрi болып табылады.

Құқықтық, экономикалық және ұйымдастырушылық шарттарын анықтайтын мүгедектердi әлеуметтiк қорғау саласындағы қоғамдық қатынастар реттейтiн негiзгi заң Қазақстан Республикасының «Мүгедектердi әлеуметтiк қорғау туралы» Заңы болып табылады. Мүгедектердi әлеуметтiк қорғау, оларға қоғам өмiрiне қатысу үшiн басқа азаматтармен тең мүмкiндiктер құруға бағытталған әлеуметтiк көмек көрсету, медициналық, әлеуметтiк және кәсiптiк оңалту, бiлiм беру және өзге де шараларды ұсыну арқылы қамтамасыз етiледi.

Елiмiзде жыл сайын тұңғыш рет мың адам мүгедек деп танылады, олардың көбi еңбекке жарамды жастағылар. Еңбекке жарамсыз азаматтар әр елде, әлеуметтiк саясатты өз жұмысының басты бұрышы деп қоятын мемлекеттiң қамқорлық мәнiн құрайды, Мемлекеттiң мүгедектерге деген негiзгi көмегi олардың материалдық қолдау ( жәрдемақы, жеңiлдiктер және т. б.).болып табылады. Алайда, еңбекке жарамсыз азаматтар тек материалдық қолдауға ғана мұқтаж емес. Оларға деген пәрмендi физикалық, психологиялық, ұйымдастырушылық және басқа көмек маңызды рөл атқарады. Азаматтарға медициналық-әлеуметтiк көмек көрсету әлеуметтiк қызмет көрсетуге жатады және бүгiнгi таңда халыққа ең өзектi тақырып болып табылады.

Әлеуметтiк қызмет көрсету әлеуметтiк қолдау көрсету, әлеуметтiк-медициналық қызмет бойынша мемлекет қызметiнiң бағыттарының бiрi болып табылады: мүгедектердi оңалтудың стационарлық, жартылай стационарлық қызмет көрсету; үйде көрсетiлетiн арнаулы әлеуметтiк қызметтер.

Мүгедектер халықтың аса осал бөлiгi болып табылады. Олардың жағдайын мүгедектiң әлеуметтiк мәртебесiне байланысты тоқтату немесе шектеу, қоғамдық және еңбек қызметiндегi және өмiр салтындағы құндылық бағдарларының өзгеруi, қарым-қатынас, жаңа бейiмдеуде қиындықтар жағдайлар, елеулi әлеуметтiк мәселелерi туындалғанда өзгертуi мүмкiн.

Әлеуметтiк қызмет көрсетудiң мұндай нысандары медициналық, тұрмыстық, бос уақыт, психологиялық және басқа да көмек түрлерiн қоса алғанда, егде жастағы азаматтар мен мүгедектерге әлеуметтiк қызмет көрсету орталықтарын ұсынады.

Бұл мекемелер қызметiнiң негiзгi мақсаты — әлi жоқ, үнемi бөгде адамдардың күтiмiне мұқтаж адамдарды қолдау үшiн, олардың сыртқы әлеммен байланысын, оңтайлы өмiр сүруiне жағдай жасалуын, орталық қызметкерлермен мерзiмдiк көмек көрсетiлуiн қамтамасыз ету үшiн қажет.

Мүгедектiк — бұл тек қана медициналық проблема емес, бәрiнен бұрын ол — бiрдей емес мүмкiндiктер қорытылған әлеуметтiк проблема.Қоғам олардың тәуелсiз өмiр сүру үшiн, қоғам өмiрiнiң ажырамас бөлiгi болуға адамның табиғи құқына ие болуға және тұрғын және қоғамдық ғимараттарға, көлiкке, коммуникация құралдарына, еңбекке және бiлiм беруге қол жеткiзу еркiндiгi мен таңдау еркiндiгi бар стандарттарды өте мұқтажды мүгедектiгi бар адамдарға икемдеуге мiндеттi. Соқыр, саңырау, мылқау, қозғалу координациясы бұзылған, жартылай немесе толық сал болған адамдар адамның қалыпты физикалық жағдайынан күштi ауытқуымен айқындау нәтижесiнде мүгедек болып танылады. Сонымен қатар мүгедек болып кәдiмгi адамнан сыртқы келбетiмен айырма- сы жоқ, бiрақ сау адам iстейтiн әртүрлi салада еңбек етуге мүмкiндiк бермейтiн сырқаты бар адамдар да танылады. Мысалы, жүрек ауруымен ауыратын адам ауыр физикалық жұмысты орындай алмайды, бiрақ ми қызметi жақсы жұмыс iстейдi.

Мемлекеттiң мүгедектерге қатысы бойынша мiндетi, мемлекеттiк бағдарламаларға сәйкес әлеуметтiк қорғалуын қамтамасыз ету, жеке дамуы үшiн қажеттi жағдайлар жасау, мүгедектердiң қабiлеттерiн есепке алу жолымен шығармашылық және өндiрiстiк мүмкiндiктерi мен қажеттiлiктерiн жүзеге асыру, оларға түрлерi мен мақсаттары заңнамада көзделген әлеуметтiк көмектердi беру, денсаулық сақтау, еңбек, бiлiм беру, тұрғын үй және өзге де әлеуметтiк құқықтарын қорғауда мүгедектердiң құқықтарын жүзеге асыруға кедергiлер келтiрiлуiн болдармау болып табылады.

Әлеуметтiк қызмет көрсету әлеуметтiк қолдау көрсету, әлеуметтiк-тұрмыстық, әлеуметтiк-медициналық, психологиялық-педагогикалық, әлеуметтiк-құқықтық қызметтер мен материалдық көмек көрсету, өмiрлiк қиын жағдайларға тап болған азаматтарға әлеуметтiк бейiмдеу және оңалту өткiзу қызметi әлеуметтiк қызмет болып табылады

Мүмкiндiктерiн iшiнара немесе толық жоғалтуына байланысты басқа адамның көмегiне тұрақты немесе уақытша мұқтаж мүгедектер әлеуметтiк қызмет көрсету, әлеуметтiк қызмет көрсету жүйесiнiң мемлекеттiк және мемлекеттiк емес секторларында жүзеге асырылатын өзiнiң негiзгi өмiрлiк қажеттiлiктерiн өз бетiнше қанағаттандыруға құқығы бар.

Арнаулы әлеуметтiк қызметтердiң кепiлдiк берiлген және қосымша көлемiн ұсыну, кепiлдiк берiлген көлемiнен тыс ұсыну, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, аудандардың жергiлiктi атқарушы органдарының шешiмiнiң негiзiнде әлеуметтiк бейiмсiздiкке және әлеуметтiк депривацияға әкеп соққан қатыгездiкпен қарау, тұрмыстық зорлық-зомбылыққа, адам саудасын қоспағанда бюджеттiк қаражат есебiнен жүзеге асырылады.

Әлеуметтiк қызметтердi ұсыну үйде, арнаулы мемлекеттiк мекемеге (стационар) орналастыру кезiнде, тұлғаларға тұрақты күтудi жүзеге асыратын, сондай-ақ жартылай стационарлық қызмет көрсету нысанында жүргiзiлуi мүмкiн.

Мүгедектерге көрсетiлетiн үйдегi әлеуметтiк қызмет көрсетулердiң қатарына: үйге тағамдарды жеткiзудi қосқанда, тамақтандыруды ұйымдастыру; дәрi-дәрмектердi, бiрiншi кезектегi қажеттi азық-түлiк және өнеркәсiп тауарларын сатып алу; медициналық көмек алуға жәрдемдесу, соның iшiнде медициналық мекемелерге iлесiп апару; гигиеналық талаптарға сай тұратын жерiне жағдай жасау; заңгерлiк көмектi және өзге де құқықтық қызмет көрсетулерге жәрдемдесу; әдет-ғұрыптық қызмет көрсетулердi ұйымдастыруға жәрдемдесу; басқа да үйдегi әлеуметтiк қызмет көрсетулер жатады.

Үйде әлеуметтiк қызмет көрсету тиiстi бөлiмшелермен жүзеге асырылады.

Жатрылай стационарное әлеуметтiк қызмет көрсетудi мүгедектерге әлеуметтiк-тұрмыстық, медициналық және мәдени қызмет көрсетудi қамтиды, олардың азық-түлiгiн, демалысын ұйымдастырады, олардың қолдан келген еңбек қызметiне және салауатты өмiр салтына қатысуын қамтамасыз етедi. Мұндай қызмет көрсету өзiне өзi қызмет көрсету және белсендi қозғалу қабiлетiн сақтаған, әлеуметтiк қызмет көрсетудi есепке алуға медициналық қарсы көрсеткiштерi жоқ мүгедектерге көрсетiледi.

Жартылай стационарное әлеуметтiк қызмет көрсету күндiзгi (түнгi) болу бөлiмшелерiмен жүзеге асырылады. Стационарлық әлеуметтiк қызмет көрсету денсаулық жағдайы бойынша тұрақты күтiмге және бақылауға алынған, өзiне өзi қызмет көрсету қабiлетiн және мұқтаждығын iшiнара немесе толық жойған мүгедектерге жан-жақты әлеуметтiк-тұрмыстық көмек көрсетуге бағытталған. Стационарлық әлеуметтiк қызмет көрсету шаралары мүгедектер үшiн олардың жасы мен денсаулық жағдайы бойынша неғұрлым ыңғайлы және жайлы өмiр сүру жағдайларын құруды қамтиды, сондай-ақ олардың демалыс және ойын-сауығының ұйымдастырылуын, медициналық және басқа да көмектерге қол жеткiзуге бағытталған жай-күйiн жасайды. Мүгедектердiң стационарлық әлеуметтiк қызмет көрсетуi арнайы жабдықталған интернат — үйлерiнде олардың жасына, денсаулық жағдайына және арнаулы жағдайына сәйкес жүзеге асырылады.

Көптеген мәселелердi шешу үшiн әлеуметтiк қызмет көрсетудi реформалау жөнiндегi шаралар қажет.

Көптеген елдер қазiрдiң өзiнде мүгедек жандардың өмiрiн жақсарту бойынша шаралар жүзеге асыруды бастады, әлi де осы салада көп жұмыс iстеу қажет. Деректер көрсеткендей, көптеген мүгедектер тап болатын кедергiлердi болдырмауға болады және мүгедектiкке байланысты ыңғайсыздықты жою мүмкiн.

Мүгедектермен әлеуметтiк өзара iс-қимыл жасайтын екi нысанға бөлуге болады — бұл мүгедектермен тiкелей жұмыс және оның немесе әлеуметтiк ортасымен жұмыс. Бiрақ мүгедекпен жұмыс әртүрлi жағдайда ол мүгедектiң белсене қатысуына байланысты, алайда көптеген жағдайларда мүгедектiң қатысуын белсендiрудi iске асыру немесе бiрiншi мiндеттен үшiншiге көшуi: 1) әлеуметтiк жұмыскер немесе басқа маман мүгедекке оның орнына өзi жұмыс ете отырып (немесе оның орнына); 2) әлеуметтiк қызметкер қызметке оқытады немесе ынталандырады; 3) әлеуметтiк қызметкер тәуелсiз өмiр сүру дағдысын және өзiн-өзi бағалауын арттыра отырып мүгедектiң көзқарасын өзгертедi.

Мүгедектермен әлеуметтiк жұмыстың тұрақты және дәйектi жүйесiн жетiлдiру бұл — әлеуметтiк дамудың аса маңызды мiндетi. Адамзаттың техникалық және технологиялық прогрессiш, экологиялық проблемалардың шиеленiсуi, өмiр сүру ұзақтығының өсуi және медициналық қызмет көрсету жүйесiн жетiлдiру — бұның бәрi қоғамда мүгедектер санының артуына себепшi, аталған санаттағы адамдар қалыпты және толыққанды өмiр сүруi үшiн жағдай жасау бойынша оның мүмкiндiгiн тұрақты дамыту қажеттiлiгi.

Психологиялық құбылыс мүгедектiң тұлғалық-психологиялық бейiмделуi ретiнде, сонымен қатар қоғамның мүгедектiк мәселесiн эмоционалды-психологиялық қабылдау ретiнде де бейнеленедi. Мүгедектер халықтың ынталанған тобына жатады және қоғамның аз қорғалған әлсiз бөлiгi болып табылады. Бұл, ең алдымен, мүгедектiкке әкелген аурумен шақырылған олардың физикалық жағдайының кемшiлiктерiне байланысты. Одан басқа бұл топтардың әлеуметтiк қорғалмағандығы көп мөлшерде олардың қоғамға қарым-қатынасын қалыптастыратын және олармен байланысты қиындататын психологиялық фактордың бар болуымен байланысты.

Психологиялық мәселелер мүгедектердiң сыртқы әлемнен алшақтауы кезiнде пайда болады. Мүгедекке көмектесу ең алдымен оның әлемiн, назар аудар және жүрек қарым-қатынастарын қажет ететiн адам әлемiн түсiну және қабылдау. Қоғамда мүгедектерге материалдық және әлеуметтiк жағдайлардың жасалуы әлi де болса жеткiлiксiз. Оқып-үйрету және еңбекке орналастыруда қазiргi уақыт талабына сай келмейтiн бiлiктiлiк стандарттары мен өлшемдер қолданылады, бұл мүгедектердiң әлеуметтiк жағынан оқшаулануына алып келедi. Сонымен қатар қызмет көрсетулер мен жеңiлдiктер алуда мүмкiндiктердi таңдау шектелген. Олар шектелген әлеуметтiк, кәсiптiк, экономикалық және бiлiм беру мүмкiндiктерiн пайдаланады. Мүмкiндiгi шектеулi адамдардың, әсiресе жастар арасында қазiргi кезеңде кеңiнен тарап отырған мәселелердiң бiрi жалғыздық, өзiн өте төмен бағалау, өзiнiң кемiстiктерiне байланысты қоғамнан шетке шығып қалғандай сезiну, психологиялық және физикалық тәуелдiлiк және өз қиыншылықтарын айта алмай қыйналушылық, сексуалдық сипаттағы және отбасылық өмiрдегi мәселелер, баланы өмiрге әкелудiң медициналық тұрғыдан мүмкiн еместiгi т.б. Есту және көру бойынша мүгедектердiң көпшiлiгi радио мен теледидарлардағы ақпараттық және көркем бағдарламаларға қолы жете бермейдi, кiтапханалар арнайы қарiп пайдаланылған әдебиеттермен қамтамасыз етiлмейдi. Көптеген тұрғын үйлерде мүгедектер арбаларын түсiру және көтеру үшiн бейiмделген жеделсаты мен пандустер жоқ, сол себептi қамкөңiл жандардың өз беттерiмен дүкен, аурухана, дәрiханаларға баруға мұршасы жетпейдi. Бос уақыттарын өткiзу және демалу нысандарын жиi пайдалану мүмкiндiгiне де қол жеткiзбей келедi. Мүгедек қоғамнан шектелген сәттi өзiнiң жеке проблемаларымен қалады. Кеңiстiгi шектеулi, қарым-қатынас пайда болмауы мүгедектердiң жүйкесiнiң жұқаруына әкелiп соқтырады және олардың қызмет көрсету қосымша қиындықтар туғызады. Мүгедекке көмектесу оның жай-күйiн жақсартуға, жаңа ортаға бейiмделуiне ықпал етедi, бiрiншi кезекте оңалту саласындағы әлеуметтiк жұмысқа бағыттайды. Оңалтумен iс-шаралар жүйесi жоғарылайды, оның мақсаты — науқастар мен мүгедектердiң денсаулығын жедел жағдайда және неғұрлым толық қалпына келтiру, оларды белсендi өмiрге және қоғамдық пайдалы еңбекке қайтару. Науқастар мен мүгедектердi оңалту- мемлекеттiк, медициналық, психологиялық, әлеуметтiк-экономикалық, педагогикалық, өндiрiстiк, тұрмыстық және басқа да iс-шаралардың кешендi жүйесiн бiлдiредi. Мүгедектердi, олардың қоғамдық өмiрге белсендiлiгiн қоса алғанда, жан-жақты кәсiптiк оңалту және жұмыспен қамту проблемасы бүкiл әлемдiк қоғамдастық үшiн өзектi болып табылады.

Мүгедектермен жұмыстың негiзгi принциптерi: адамның мен азаматтың құқықтарын сақтау; беруге; әлеуметтiк қызмет көрсету саласындағы мемлекеттiк кепiлдiктер беру; әлеуметтiк қызметтердi алуға тең мүмкiндiктерiн қамтамасыз ету және егде жастағы азаматтар мен мүгедектер қол жетiмдiлiгiн арттыру; әлеуметтiк қызмет көрсетудiң барлық түрлерiнiң сабақтастығы; егде жастағы азаматтар мен мүгедектердiң жеке қажеттiлiктерiне әлеуметтiк қызмет көрсету бағдары; мемлекеттiк билiк органдарының, жергiлiктi өзiн өзi басқару органдарының және мекемелерiнiң, сондай-ақ лауазымды тұлғалардың әлеуметтiк қызмет көрсету саласындағы егде жастағы азаматтар мен мүгедектердiң құқықтарын қамтамасыз етуi үшiн жауаптылығы.

Мемлекет адамға тегiне, әлеуметтiк, лауазымдық және мүлiктiк жағдайына, жынысына, нәсiлiне, ұлтына, тiлiне, қоғамдық бiрлестiкке және басқа да жағдайларға қатысты дiнге көзқарасына, нанымына қарамастан әлеуметтiк әдiлдiк негiзiнде әлеуметтiк қызметтер алу мүмкiндiгiн кепiлдендiредi.

Әлеуметтiк қызмет көрсету жүйесiнiң мемлекеттiк және мемлекеттiк емес секторларымен жүзеге асырылатын әлеуметтiк қызмет көрсетуге арналған, өзiн өзi қамтамасыздандыруға мүмкiндiгi және (немесе) жүрiп-тұруына қабiлеттiлiгi шектеулiлiгi салдарынан өзiнiң негiзгi өмiрлiк қажеттiлiгiн өздiгiмен қанағаттандыру мүмкiндiгiн iшiнара немесе толық жоғалтуына байланысты тұрақты немесе уақытша басқа адамның көмегiне мұқтаж егде жастағы азаматтар мен мүгедектердiң (оның iшiнде мүгедек-балалар) құқығы бар.

Әлеуметтiк қызметтердi алу кезiнде мүгедектердiң құқығы бар: әлеуметтiк қызмет көрсету мекемелерi қызметкерлерiнiң тарапынан құрмет және адамгершiлiк қарым-қатынас; әлеуметтiк қызмет көрсетудегi өз құқықтары, мiндеттерi мен шарттары туралы ақпарат; әлеуметтiк қызмет көрсетуге келiсiм; әлеуметтiк қызмет көрсетуден бас тарту; әлеуметтiк қызмет көрсету кезiнде әлеуметтiк қызмет көрсету мекемелерi қызметкерлерiмен жеке сипаттағы ақпараттың құпиялылығы; өз құқықтарын, оның iшiнде сот тәртiбiмен қорғау.

Заңнамада мүгедек балаларға көмек көрсетуге ерекше назар бөлiнедi. Мүгедек балалары бар отбасыларға жеңiлдiктер мен дотациялар жүйесi әзiрлендi, тұрмыстық және медициналық қызмет көрсетуге мұқтаж балаларға тұрақты тұруға арналған, жеке кемшiлiктерi бар балалар арналған интернат-үйi арнайы мекемелерi құрылған, сондай-ақ оларды жалпы бiлiм беретiн мектеп бағдарламасы бойынша бiр мезгiлде оқытумен әлеуметтiк-еңбекке бейiмдеуге қамту. Бұл мiндеттердi ақыл-есi кем балалар үшiн балалар үйлерi-интернаттары орындайды.

Сонымен қатар, қазiргi уақытта әсiресе өмiр сүрудiң және тыныс-тiршiлiктi қамтамасыз етудiң алғашқы жағдайларына бейiмдеу кезеңдерiнде мүгедек бетпе-бет келетiн қиындықтарды өтуге жағдайында емес. Әдетте, олардың көпшiлiгi үшiн мүгедектiк материалдық жағдайының нашарлауы, бұрынғы әлеуметтiк байланыстар мен мәртебесiнiң жоғалуына байланысты; бұл ереже сыртқы әлемнен қатынастың жоқтығы, психологиялық уайым және жалғыздыққа сезiмiн туындатады. Психологиялық проблемаларын тек мүгедектер ғана емес, олардың жақындары, туыстары бастан өткiзедi.

Барлық мүгедектер әртүрлi негiздер бойынша бiрнеше топқа бөлiнедi. Жасы бойынша — мүгедек бала, ересек мүгедектер. Мүгедектiктiң пайда болуы бойынша: — бала кезiнен мүгедек, соғыс мүгедегi, еңбек мүгедегi, жалпы сырқаттар мүгедегi. Еңбекке қабiлеттiлiгi деңгейi бойынша — еңбекке жарамды және жарамды емес мүгедектер, I топ мүгедектерi (еңбекке жарамсыз), II топ мүгедектерi (уақытша еңбекке жарамсыз немесе шектелген сфераларда еңбекке жарамды), III топ мүгедектерi (сақтандырылған еңбек жағдайларында еңбекке жарамсыз). Сырқат сипаты бойынша — қозғала алатын, аз қозғалатын және қозғала алмайтын топтағы мүгедектер.

Сол немесе өзге де топқа тиесiлiгiне қарай мүгедектi жұмысқа орналастыру және тұрмысты ұйымдастыру мәселелерi шешiледi.

Аз қозғалатын мүгедек (арбалармен немесе балдақпен жылжи отырып) үйде немесе оларды жұмыс орнына жеткiзумен жұмыс iстей алады. Бұл жағдай көптеген қосымша мәселелердi негiздейдi: үйдегi немесе кәсiпорында жұмыс орнын жабдықтау, тапсырыстарды үйге немесе дайын бұйымдарды қоймаға немесе тұтынушыға жеткiзу, мен материалдық-шаруашылық және техникалық жабдықтау, үйдегi жабдықтарды жөндеу, сақтандыру, мүгедектi жұмысқа және жұмыстан және т. б. жеткiзу үшiн көлiк бөлу.

Егер мұндай мүгедек отбасымен тұратын болса көптеген мәселелер шешiледi. Егер ол жалғыз болса, осындай мүгедектерден олардың қабiлетiн анықтайтын, тапсырыстар алуға көмектесетiн, шарттар жасайтын, қажеттi құралдар мен материалдар сатып алатын, өнiмдi өткiзу және т. б. ұйымдастыратын арнайы қызметкерлер талап етiледi. Мұндай мүгедек таңертеңгi дәретханадан бастап өнiмдермен қамтамасыз етуден аяқталатын күнделiктi күтiмге мұқтаж. Барлық осы жағдайларда, мүгедектерге оларды күтуi үшiн еңбекақы алатын арнайы әлеуметтiк қызметкерлер көмектеседi.

Әлеуметтiк қызметкерлер ұсынатын қызмет көрсетудiң «Объектiлерiнiң» ерекше санаты бөгде адамның көмегiне мұқтаж мүгедегi бар отбасына ұсынылады. Әлеуметтiк қызметтер әсiресе оларды әлеуметтiк қызмет көрсетудiң стационарлық мекемелерiне мұқтаж адамдардың келiсiмiмен қоса алғанда көрсетiледi.Әлеуметтiк қызметкерге, сондай-ақ заңнамамен шешiлмеген немесе шешiлген, алайда практикалық қызметте iске асырылмайтын проблемалар бiлуi қажет.

Қоғамның өркениеттiлiгiнiң деңгейi қарттар, мүгедектер мен балалардың қоғамдағы алатын орнының ережелерге тiкелей тәуелдiлiгiн көрсетедi. Әлбетте, мүгедектердiң проблемаларын шешудiң тереңдiгiн және кезектiлiгi болашақта елiмiздiң тұрақты әлеуметтiк және мықты дамуына байланысты. Мүгедектердiң қаралатын проблемалары жедел шешудi талап етедi. Мүгедектер саны жыл сайын артып келедi.

Халықтың сұранысына сәйкес келетiн әлеуметтiк қызметтер жүйесiн құру — мемлекеттiң маңызды мiндеттерiнiң бiрi. Барлық мүдделi тараптардың- заң шығарушы билiк өкiлдерiнiң, атқарушы органдардың, зерттеушiлер, қоғамдық бiрлестiктер үшiн дәйектi iс-шараларды iске асыру бойынша мемлекеттiк жүйесiн дамытуға және нығайтуға халыққа әлеуметтiк қызмет көрсетудi қамтамасыз ететiн мемлекет кепiлдiк берген әлеуметтiк қорғаудың деңгейлi күштерiн шоғырландыру қажет.

Мүгедектердi әлеуметтiк қолдау және оңалту процессi — күрделi және қайшылықты, ол қоғам мен отбасының өзара iс-қимылын қосады. Олардың әлеуметтiк қорғау мақсатында заң қолданылады, емдеу, оңалту, бiлiм берудi және бос уақытты ұйымдастыруға қаражат бөлiнедi, әр түрлi құрылымға және ақпаратпен қамтамасыз етуге проблемасыз қол жеткiзу бойынша шаралар қолданылады.

Денсаулық мүмкiндiгi шектеулi адамдар үшiн қосымша тамақтану, демалыс және т. б. көзделедi. Алайда, кез келген мемлекеттiң күш-жiгерi, мүгедектер және олардың отбасыларымен, олардың тыныс-тiршiлiгiн қамтамасыз ету және қолдан келген қоғамға белсендiлiгiн артыратын мақсатқа бағытталған әлеуметтiк жұмыс өткiзiлмесе жеткiлiксiз болады.

«Сандықтау ауданының жұмыспен қамту және әлеуметтiк бағдарламалар бөлiмi» ММ

Мақаланы құрған күні 07.09.2017 15:41
Мақаланы жаңартқан күні 13.03.2018 16:32
Қаралым саны: 884
PAGE_COMMENT