5 сұрақ

1.Зейнетақы шотын ашу үшiн не iстеу керек?

2019 жылдың 8 қаңтарынан бастап БЖЗҚ-да мiндеттi зейнетақы жарналарын (МЗЖ) есепке алу бойынша жеке зейнетақы шотын (ЖЗШ) ашу үшiн жеке тұлғаға ЖЗШ ашу жөнiндегi өтiнiштi рәсiмдеу үшiн БЖЗҚ-ға, оның iшiнде Қордың веб-сайты арқылы жүгiнудiң қажетi жоқ. Ендi жеке тұлғаның БЖЗҚ-да МЗЖ есепке алу бойынша ашылған зейнетақы шоты жоқ болса, алғашқы жарна келiп түскен кезде зейнетақы шоты Қордың ақпараттық жүйесiнде автоматты түрде ашылады.

Бұл ретте жеке тұлға МЗЖ аудару кезiнде төлем тапсырмасының электрондық форматында көрсетiлген дербес деректер (тегi, аты, әкесiнiң аты, жеке сәйкестендiру нөмiрi, туған күнi) бойынша сәйкестендiрiледi. Ал жеке тұлғаның жеке басын куәландыратын құжаттың деректемелерi бойынша қажеттi мәлiметтердi Қор мемлекеттiк органдардың ақпараттық жүйелерiнен алатын болады.

2.Инвестициялық табыс деген не және ол қалай есептеледi?

Инвестициялық табыс салымшылар мен алушылардың шоттарына күн сайын есептеледi. Оның көлемi шоттағы жинақ ақшаның сомасына және оған түсетiн жарналардың мөлшерiне және олардың тұрақты аударылуына тәуелдi.

Инвестициялық табысты есептеу шартты зейнетақы бiрлiгiнiң (ШЗБ) құнына байланысты. Әрбiр жеке зейнетақы шотындағы зейнетақы жинақтары теңгеде және шартты зейнетақы бiрлiгiнде есепке алынады. Зейнетақы шотына түскен әрбiр зейнетақы жарнасының сомасын Қордағы шартты зейнетақы бiрлiгiне бөлу арқылы ШЗБ саны есептеп шығарылады. Мысалы, Сiздiң жеке зейнетақы шотыңызға 10 000 теңге көлемiнде зейнетақы жарнасы келiп түстi делiк. 2019 жылдың 20 ақпанына қарай ШЗБ құны — 748 теңге дейтiн болсақ, Сiздiң шотыңызға есептелетiн ШЗБ саны 13,4 бiрлiк болады (10 000 теңге/ 748 теңге).

Ал 2019 жылдың 21 ақпанындағы жағдай бойынша ШЗБ құны 750 теңге болды делiк. Бұл ретте шотқа есептелген инвестициялық табыс ескерiлдi. Ендi осы күнгi ШЗБ санын есептеп шығару керек. Сiздiң шотыңызға есептелген ШЗБ саны ШЗБ-ның ағымдағы құны негiзiнде былайша қайта бағаланады: 13,4 ШЗБ * 750 теңге = 10 050 теңге. Осылайша Сiздiң зейнетақы жинақтарыңыз 2019 жылдың 21 ақпанына қарай 10 050 теңге болады. Бұл ретте зейнетақы жинақтары инвестициялық табыстан (50 теңге) және есептелген жарналардан (10 000 теңге) құралады.

Сонымен зейнетақы жинақтары инвестициялық табысты есептеуге байланысты көбейдi. Соның арқасында ШЗБ құны 2 теңгеге артты (750 теңге — 748 теңге). Зейнетақы жинақтары мен инвестициялық табыстың мөлшерi жарналардың сомасы мен аударылу кезеңiне тәуелдi. Сондықтан жарналарды жеке зейнетақы шотына уақытылы және толық көлемде аудару өте маңызды мәселе.

3.Ерiктi зейнетақы жарналары бойынша зейнетақы шотын кiмдер аша алады?

Қазақстанның кез-келген азаматы Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына ерiктi зейнетақы жарналарын аудара алады. Ерiктi зейнетақы жарналарының мөлшерлемесi, оларды төлеу, сондай-ақ, зейнетақы төлемдерiн жасау тәртiбi шарт тараптарының өзара келiсiмi бойынша белгiленедi. Бұл ретте жарналардың мөлшерiнен гөрi, олардың тұрақты аударылғандығы маңызды. Ерiктi зейнетақы жарналары есебiнен қалыптасқан жинақтар болашақта Қордан қомақты мөлшерде зейнетақы төлемдерiн алуға септiгiн тигiзедi. Жеке тұлға бұл жарналарды өз табысы есебiнен төлейдi және өз атына немесе үшiншi бiр тұлғаның атына аудара алады. Бұл ретте заңды тұлғалар да жеке тұлғалардың, яғни өз жұмыскерлерiнiң атына ерiктi зейнетақы жарналарын аударуға құқылы. Мұны көп жағдайда өздерiнiң қол астындағы мамандарын еңбекке ынталандыру мақсатында жасайды.

Кәмелетке толмаған тұлғалар да ерiктi зейнетақы жарналары есебiнен зейнетақымен қамсыздандыру туралы шарт жасаса алады. Бұл ретте шарта кәмелетке толмаған тұлғаның атынан оның заңды өкiлi қол қояды.

Салымшы ерiктi зейнетақы жарналары есебiнен шот ашу үшiн Қорға өзi келген жағдайда жеке басын куәландыратын құжат тапсырады. Егер шарт үшiншi тұлғаның пайдасына жасалатын болса алушы да Қорға келуi тиiс. Бұл ретте салымшының (алушының) заңды өкiлi немесе оның орнына нотариат куәландырған сенiмхат негiзiнде сенiм бiлдiрiлген тұлға өтiнiш бере алады. Өз пайдасына ерiктi зейнетақы жарналарын аудару үшiн салымшы (алушы) жеке басын куәландыратын құжат (түпнұсқа) тапсырса, үшiншi адамның пайдасына шарт жасау үшiн алушы да жеке басты куәландыратын құжат (түпнұсқа және көшiрме) тапсырады. Заңды тұлғалар үшiншi адамның пайдасына шарт жасасу үшiн тиiстi құжаттар топтамасын ұсынады. Қажеттi құжаттар тiзiмi Қордың enpf.kz сайтында көрсетiлген.

2018 жылдың шiлдесiнде Қор сайтының Жеке кабинетi және «Электрондық қызмет көрсету» бөлiмiнде жаңа қызмет iске қосылды. Ол — «Ерiктi зейнетақы жарналары есебiнен (өз пайдасына) зейнетақымен қамсыздандыру туралы шарт жасасу қызметi» деп аталады. Оны пайдалану үшiн электрондық цифрлық қолтаңбаның өзектi кiлтi қажет. Сол арқылы тiркелiп, тиiстi нысандарға қажеттi деректер енгiзiледi. Кейiн осы электрондық цифрлық қолтаңбаның кiлтiмен қол қойылады. Бүкiл операция бiрнеше минут уақытты ғана алады. Ерiктi жарналар бойынша шотты сайт арқылы ашу — уақытты үнемдеуге мүмкiндiк бередi. Бiр айта кететiн жәйт, салымшылар Қор сайты арқылы шотты әзiрге өз пайдасына ғана ашуға құқылы.

4.Зейнетақы төлемдерi қалай рәсiмдедi?

Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2018 жылғы 9 қазандағы қаулысы негiзiнде «Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан төленетiн мiндеттi зейнетақы жарналары, мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары есебiнен қалыптасқан зейнетақы жинақтарынан зейнетақы төлемдерiн жүзеге асыру қағидаларын және зейнетақы төлемдерiнiң мөлшерiн есептеудi жүзеге асыру әдiстемесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 2 қазандағы қаулысына енгiзiлген өзгерiстер мен толықтырулар бекiтiлдi.

Осы күннен бастап зейнеткерлiк жасқа толған азаматтар жасына байланысты зейнетақы төлемдерi мен мемлекеттiк базалық зейнетақы төлемдерiн және Бiрыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан мiндеттi зейнетақы жарналары (МЗЖ) және мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары (МКЗЖ) есебiнен қалыптасқан зейнетақы төлемдерiн алу үшiн бiрыңғай өтiнiм мен құжаттар топтамасын тек бiр жерге — «Азаматтарға арналған үкiмет» Мемлекеттiк корпорациясының Халыққа қызмет көрсету орталығына (ХҚО) тапсырулары қажет.

Зейнетақы төлемдерiн рәсiмдеу жөнiндегi өтiнiш негiзiнде алушыға (үнсiз келiсiм бойынша) мемлекеттiк кепiлдiк бойынша айырма сомасын (инфляция деңгейiн ескере отырып, зейнетақы жинақтарының сомасы және нақты енгiзiлген МЗЖ мен МКЗЖ сомасы арасындағы айырма) төлеуге қатысты алдын алу қызметi көрсетiледi. Яғни, бұл үшiн бөлек өтiнiш берудiң қажетi жоқ.

Қазiргi уақытта БЖЗҚ-дан зейнетақы жинақтары есебiнен төлемдердi алу жөнiндегi өтiнiштер мына тек жағдайларда ғана қабылданады:

–шетелге тұрақты тұруға кетуге байланысты;

–I және II топтардағы мүгедектiк мерзiмсiз болып белгiленген жағдайда;

–жерлеуге және мұрагерлiкке байланысты бiржолғы төлемдi жүзеге асырған жағдайда;

–ерiктi зейнетақы жарналары есебiнен құралған жинақтарды алу құқығы туындаған кезде;

–сақтандыру ұйымымен зейнетақы шартын жасасқан жағдайда.

Сонымен қатар БЖЗҚ-ның мiндеттi зейнетақы жарналары мен мiндеттi кәсiптiк зейнетақы жарналары есебiнен қалыптасқан ай сайынғы зейнетақы төлемдерiн есепке алу, есептеу және стратегиялық мiндеттерi сол өзгерiссiз күйiнде қалады.

5.Зейнетақы жинақтарының сақталуына мемлекет тарапынан қандай кепiлдiк берiлген?

«Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» ҚР Заңында зейнетақы жинақтарының сақталуына мемлекет тарапынан кепiлдiк берiлетiндiгi туралы бап 2003 жылы пайда болды. Бұл механизм 2009 жылдан бастап белсендi түрде жүзеге асырыла бастады. Өйткенi осы кезеңде қаржы дағдарысы салдарынан зейнетақы активтерiнiң табыстылығы азайған болатын. Сонымен мемлекет зейнетақы жарналарының нақты енгiзiлген мөлшерiнде сақталуына кепiлдiк бередi. Мұнда мемлекеттiк кепiлдiк бойынша бiржолғы айырма төлемi есептеледi. Ол инфляцияны есепке ала отырып, зейнеткердiң шотындағы бүкiл жинақтардың сомасы мен сол шотқа енгiзiлген бүкiл жарналардың сомасын өзара салыстырғанда айқындалатын айырма сомасы. Бiржолғы айырма төлемiн зейнеткерлiк жасқа толған азаматтар, I және II топтардағы мүгедектiгi мерзiмсiз болып белгiленген жандар, шетелге тұрақты тұруға кеткен шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдар және осы төлемдi алуға құқығы бар адам қайтыс болған жағдайда, оның мұрагерлерi алуға құқылы. Бұл ретте Қорда зейнетақы жинақтары бар, I және II топтардағы мүгедектiгi мерзiмсiз болып белгiленген жандар және шетелге қоныс аударған шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдар зейнетақы жинақтары есебiнен төлемдердi алу үшiн Қорға жүгiнедi. Ал мемлекеттiк зейнетақылар мен мемлекеттiк кепiлдiк бойынша айырма төлемiн алу үшiн бiр өтiнiшпен «Азаматтарға арналған үкiмет» Мемлекеттiк корпорациясының Халыққа қызмет көрсету орталығына өтiнiш бередi. Ал зейнет жасына толған азаматтар 2018 жылдың қазан айында енгiзiлген Композиттiк қызмет аясында мемлекеттiк зейнетақылар мен Қор төлемдерiн және мемлекеттiк кепiлдiк бойынша айырма төлемiн алу үшiн бiрыңғай өтiнiштi тек бiр жерге — осы Мемлекеттiк корпорацияға тапсырады. Айырма төлемiн алу үшiн бөлек өтiнiш берудiң қажетi жоқ.

Мемлекеттiк корпорация зейнеткердiң жинақтары туралы Қордан алынған мәлiметтердi оның жинақтаушы зейнетақы жүйесiне қатысқан бүкiл кезеңiндегi инфляцияны ескере отырып, осы кезеңде енгiзiлген зейнетақы жарналарының сомасымен салыстырып тексередi. Егер алушының зейнетақы жинақтарының инвестициялық табысты қоса есептегендегi жалпы сомасы инфляцияға тең және одан жоғары болса, айырма сомасы төленбейдi. Ал егер инфляциядан төмен болса, Мемлекеттiк корпорация айырма төлемiн есептейдi. Бұл сома бiржолғы төлем ретiнде республикалық бюджет есебiнен алушының банк шотына 10 жұмыс күнi iшiнде аударылады.

Мақаланы құрған күні 04.04.2019 12:14
Мақаланы жаңартқан күні 04.04.2019 12:14
Қаралым саны: 341

egov.kz - мемлекеттік қызметтер және ақпарат онлайн

Послание Президента РК Парламент Республики Казахстан Премьер-Министр Республики Казахстан Информационно-правовая система нормативных правовых актов Республики Казахстан egov.kzЭКСПО 2017НАЦИОНАЛЬНОЕ БЮРО ПО ПРОТИВОДЕЙСТВИЮ КОРРУПЦИИ МИНИСТЕРСТВА ПО ДЕЛАМ ГОСУДАРСТВЕННОЙ СЛУЖБЫ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН